Tunceli'de yüzde 90'ı tamamlanan HES projesi mahkeme yolu ile iptal edildi

TUNCELİ'de yaban keçisi popülasyonunun en fazla olduğu ilçe olan Çemişgezek'te Tağar Çayı üzerinde tescilli, tarihi Yusuf Ziya Paşa Köprüsü'nün yanı başına inşa edilen, yapımı yüzde 90 oranında tamamlanan HES ve regülatör projesi, mahkeme kararı ile iptal edildi.

Çemişgezek ilçe merkezinden geçen Tağar Vadisi; zengin bitki örtüsü, yaban hayatı ve doğal peyzajı ile ön plana çıkıyor. Türkiye'de ilçe merkezleri içinde yaban keçilerinin en yoğun habitat bulduğu yer olarak bilinen bölgede, Tağar Çayı ekosistemin can damarı olarak görülüyor. Vadide ayrıca birinci derece arkeolojik sit alanı olan İn Mağaraları ile 1807 yılında yaptırılan ve tescilli kültür varlığı olan 45 metre uzunluğundaki Yusuf Ziya Paşa Köprüsü de bulunuyor. 2024 yılında ÇED süreci devam ederken, tarihi köprünün yanı başında HES ve regülatör inşaatına başlandı. Yöre halkı adına Tunceli Barosu avukatı Barış Yıldırım tarafından Erzincan İdare Mahkemesi'nde dava açıldı.

RAPOR: YAPI EKOLOJİYE ZARAR VERDİ

8'i profesör, 1'i doçent olmak üzere 9 kişilik bilirkişi heyetinin bölgede yaptığı inceleme sonrası hazırlanan raporda; balık geçidinin işlevsel olmadığı, yaban keçilerinin suya erişiminin engellendiği ve yapının ekolojiye zarar verdiği tespit edildi. Mahkeme kararında; ÇED raporunun bilimsel ve teknik açıdan yetersiz olduğu, can suyu hesaplamalarının hatalı yapıldığı ve çevresel etkilerin yeterince ortaya konulmadığı belirtildi. Ayrıca yanlış ölçüm istasyonlarından alınan veriler ile yapılan hesaplamaların ekosistemi risk altına sokacağı, yaban keçilerinin su kaynaklarına erişemeyeceği ve tarihi Yusuf Ziya Paşa Köprüsü'nün ayaklarının korunmasına yönelik yeterli önlem bulunmadığı vurgulandı. Mahkeme, bilirkişi raporunu esas alarak ve kamu yararı bulunmadığını belirterek, yüzde 90'ı tamamlanan projenin iptaline karar verdi.

'ALANIN ESKİ HALİNE GETİRİLMESİ GEREKİYOR'

Avukat Barış Yıldırım, bölgenin BERN Sözleşmesi kapsamında koruma altında bulunan yaban keçisi ve su samuru gibi birçok türe ev sahipliği yaptığını belirterek, "Türkiye'de ilçe merkezleri içinde yaban keçisinin en yoğun habitat bulduğu yer, Çemişgezek'tir. Ayrıca burada İn Mağaraları ve tarihi Yusuf Ziya Paşa Köprüsü bulunuyor. Ekolojik ve kültürel açıdan dünya ölçeğinde öneme sahip bu bölgede, ÇED olumlu kararı alınmadan regülatör yapısı, iletim tüneli, yükleme havuzu, cebri boru ve santral binası inşa edildi. Bilirkişi raporunda projenin çevre, kültür ve tabiat varlıklarının korunmasına ilişkin mevzuata aykırı hazırlandığı ortaya konuldu. 840 metrelik su kanalı yaban hayatı için bariyer oluşturdu, balık geçidi işlevsiz kaldı ve köprü ayaklarının korunmasına yönelik önlem alınmadı. İptal kararının Anayasa ve ilgili mevzuat gereği derhal uygulanarak yapıların kaldırılması ve alanın eski haline getirilmesi gerekiyor" dedi.