Ankara Üniversitesi'nden, kanser hastaları için sanal gerçeklik gözlüğü

ANKARA Üniversitesi'nin Sağlık Bakanlığı koordinasyonunda uluslararası ortak kurumlarla iş birliğinde yürüttüğü proje kapsamında, kanser hastalarının tedavi sürecini desteklemek amacıyla sanal gerçeklik gözlüğü (VR) geliştirildi.

Ankara Üniversitesi, Dışişleri Bakanlığı Avrupa Birliği Başkanlığı bünyesindeki Türkiye Ulusal Ajansı tarafından desteklenen STAC (Stronger Together Against Cancer) Projesi kapsamında, Sağlık Bakanlığı koordinasyonunda ve uluslararası ortak kurumların iş birliğiyle kanser hastalarının tedavi sürecine yönelik VR tabanlı eğitim içerikleri geliştirdi. Hastaların, tedavi sürecinde doğru bilgiye erişimini kolaylaştırmak amacıyla geliştirilen proje kapsamında gözlüğü takan hasta, kendisini üç boyutlu ve etkileşimli bir ortamın içinde buluyor. Burada uzmanlar tarafından hazırlanan senaryolarla; tedavi sırasında nasıl beslenmesi gerektiğini, hangi yiyeceklerden uzak durması gerektiğini, ağız ve diş bakımını nasıl yapacağını, kemoterapi, immünoterapi gibi ilaçların vücutta nasıl etki gösterdiğini ve tedavi sürecindeki psikolojik zorluklarla nasıl başa çıkabileceğini görsel ve işitsel olarak öğreniyor. Projenin yürütücüsü kanser araştırmacısı doktor Nihal Kayır, STAC'ın uluslararası ortaklı bir proje olduğunu belirterek, Türkiye'deki üniversiteler, hastaneler, kamu kurumları, il sağlık müdürlükleri ve kanser alanında faaliyet gösteren hasta derneklerinin projede yer aldığını söyledi. Doktor Kayır, "Projemiz, kansere karşı birlikte güçleniyoruz anlayışıyla ortaya çıktı. Temel hedef kitlemiz, kanser hastaları. Kliniklerde uygulanan ilaç ve radyasyon tedavilerinin yanında, hastaların tedavi sürecinde nelere dikkat etmeleri gerektiğine ilişkin bilgi eksikliklerini tespit ettik. Bunun üzerine hastaların eğitimine odaklanan bir proje geliştirdik" dedi.

'VR GÖZLÜKLERİ ÖĞRENME DERİNLİĞİ SAĞLIYOR'

Eğitimin, tedavinin önemli parçalarından biri olduğunu vurgulayan doktor Nihal Kayır, hazırlanan içeriklerde VR teknolojisinden yararlanıldığını belirterek, "Broşür, görsel materyal ya da video gibi öğrenme yöntemlerinin yanında sanal gerçeklik gözlükleri hastalarda öğrenme derinliği oluşturuyor. Bu da bilginin kalıcılığı ve doğruluğu açısından bizi son derece motive ediyor" diye konuştu.

Proje kapsamında hazırlanan tüm içeriklerin uzman ekipler tarafından oluşturulduğunu ifade eden doktor Kayır, "Türkiye'nin önde gelen onkologları, hematologları, farmakologları, onkoloji diyetisyenleri ve psikologlarıyla birlikte çalışıyoruz. Şu an için yapay zeka kullanmıyoruz. İçerikler tamamen bilim kurullarımız tarafından hazırlanıyor ve hastaların anlayabileceği şekilde senaryolaştırılıyor" ifadelerini kullandı.

'HEDEF TÜM TÜRKİYE VE DÜNYA'

STAC Projesi'nin 4 temel konu başlığını ele aldığını söyleyen doktor Kayır, "Bunlardan ilki beslenme, ikincisi ağız ve diş sağlığı. Hastalarımızın ağız bakımı, tedavi sürecinin önemli bir parçası. Üçüncü konu psikolojik destek ve hastaların sürece yaklaşımı. Son başlık ise ilaçların vücuttaki yolculuğu. Hastalarımızın korktuğu veya çekindiği pek çok konuyu sanal gerçeklik ortamında deneyimleyerek öğrenmelerini sağlamayı amaçlıyoruz. Türkiye'den 5 farklı ilin dahil olduğu bir pilot çalışma yürütüyoruz. Sonuçlara göre diğer hastanelerle iş birliği yaparak daha fazla hastaya ulaşmayı hedefliyoruz. Dünyada ilk kez projelendirilen bu çalışmanın önce ülkemizde, ardından uluslararası ölçekte yaygınlaşmasını istiyoruz. En büyük heyecanımız, bu projenin Türkiye'de ve dünyada ilk kez uygulanıyor olması. Gelecekte tüm hastaların kliniklerde standart eğitim yöntemi olarak bu içeriklerden yararlanmasını hedefliyoruz" dedi.

'ÇOK KAPSAMLI VE ÖĞRETİCİ BİR İÇERİK HAZIRLANMIŞ'

Kanser tedavisini tamamlayan Pelin Uzunoğlu da VR gözlüğü deneyimlediğini belirterek, "4 Haziran 2024'te meme kanseri tanısı aldım. Eylül 2025 itibarıyla tüm tedavilerimi tamamladım. VR gözlüğü ilk denediğimde bu kadar gelişmiş bir proje beklemiyordum. Gözlüğü taktığınız anda yanınızda bir onkoloji diyetisyeni beliriyor ve sizinle birlikte mutfakta dolaşıyor. Hangi besinleri tüketmeniz, hangilerinden uzak durmanız gerektiğini hem görsel hem işitsel olarak anlatıyor" diye konuştu.

Tedavi sürecine hakim olduğunu düşündüğünü ancak gözlüğü kullandıktan sonra yeni bilgiler öğrendiğini ifade eden Uzunoğlu, "Her şeyi detaylı bildiğimi düşünüyordum ancak gözlüğü kullandıktan sonra bilmediğim birçok nokta olduğunu fark ettim. Özellikle beslenme konusunda çok kapsamlı ve öğretici bir içerik hazırlanmış. Bu süreçte emeği geçen herkese teşekkür ediyorum" ifadelerini kullandı.