Bakan Gürlek: Alternatif çözüm yöntemleriyle kamu davaları yüzde 33 azaldı

ADALET Bakanı Akın Gürlek, "2025 yılında alternatif çözüm yöntemleri sayesinde asliye ceza ve çocuk mahkemelerine ilk kez açılan kamu davalarında yüzde 33 azalma sağlanmıştır" dedi.

Adalet Bakanı Akın Gürlek, Ankara'da düzenlenen 'Uzlaştırma Ödül Töreni ve Alternatif Çözümlerde 10'uncu Yıl Sempozyumu'na katıldı. Adalet Bakanlığı Ceza İşleri Genel Müdürlüğü tarafından düzenlenen programda, bakanlık yetkilileri ve çok sayıda davetli yer aldı. Program kapsamında, uzlaştırmada 2025 yılında en başarılı 33 Cumhuriyet başsavcılığına plaket verilirken, en başarılı 10 uzlaştırmacıya ise plaket ve ödül takdim edildi.

Programda konuşan Adalet Bakanı Akın Gürlek, uyuşmazlıkların adil, hızlı ve en az maliyetle sonuçlandırılmasının yargı sisteminin temel hedefleri arasında olduğunu belirtti. Ceza uyuşmazlıklarının hızlı ve etkin şekilde sonuçlandırılmasını sağlayan alternatif çözüm yöntemlerine büyük önem verdiklerini ifade eden Bakan Gürlek, "Ceza adalet sistemi, hukuk devletinin temel güvencelerinden biridir. Bu sistemin başarısı yalnızca suçların soruşturulması, kovuşturulması ve yaptırıma bağlanmasıyla ölçülemez. Mağdurun korunması, adalete erişimin kolaylaştırılması, uyuşmazlıkların makul sürede sonuçlandırılması ve toplumun adalet sistemine duyduğu güvenin güçlendirilmesi de bu başarının ayrılmaz unsurlarıdır. Geleneksel ceza yargılaması, suç iddiasının araştırılması, delillerin değerlendirilmesi ve hukuka uygun bir karar verilmesi bakımından vazgeçilmezdir. Bununla birlikte, her uyuşmazlığın aynı yargılama sürecinden geçmesi her zaman en etkili ve en verimli çözüm olmayabilir" ifadelerini kullandı.

'ALTERNATİF ÇÖZÜM, CEZASIZLIK DEĞİLDİR'

Alternatif çözüm yöntemlerinin cezasızlık anlamına gelmediğini vurgulayan Bakan Gürlek, "Burada altını özellikle çizmek isterim; alternatif çözüm yolları, adaletten vazgeçmek değil, adaleti uyuşmazlığın niteliğine uygun yöntemlerle, en hızlı ve en etkili şekilde gerçekleştirmektir. Alternatif çözüm yollarının en önemli boyutlarından biri, onarıcı adalet anlayışıdır. Ceza adaletini yalnızca suçun işlenip işlenmediği ve hangi yaptırımın uygulanacağı üzerinden değerlendirmek, uyuşmazlığın insani ve toplumsal boyutunu eksik bırakabilir. Mağdurun uğradığı zararın giderilmesi, yaşadığı mağduriyetin dikkate alınması ve kendisini doğrudan ilgilendiren süreçte söz sahibi olabilmesi de adaletin önemli unsurlarıdır" diye konuştu.

Bakan Gürlek ayrıca, "Öncelikle belirtmek gerekir ki alternatif çözüm ile cezasızlık birbirinden farklı kavramlardır. Alternatif çözüm yolları, kanunun suç olarak belirlediği fiilleri önemsizleştirmez. Bu yolların hangi suçlarda, hangi koşullarla ve hangi hukuki sonuçlarla uygulanabileceği kanunla belirlenmiştir. Uzlaştırmada üzerinde anlaşılan edimin yerine getirilmesi; diğer alternatif çözüm kurumlarında ise kanunun öngördüğü koşul ve sonuçların gerçekleşmesi önem taşımaktadır. Dolayısıyla bu yolları, sorumluluktan kaçış olarak değil, kanunun izin verdiği çerçevede sorumluluğun farklı bir hukuki mekanizmayla ele alınması olarak değerlendirmeliyiz. Temel yaklaşımımız, bir taraftan cezasızlık algısını önlemek, diğer taraftan alternatif mekanizmaların sunduğu imkanlardan etkin biçimde yararlanmaktır. Zira ceza hukukunda caydırıcılığı belirleyen unsur, yalnızca cezanın ağırlığı değil, kesinliği ve çabukluğudur" ifadelerini kullandı.

'2 MİLYONDAN FAZLA DOSYADA UZLAŞILDI'

Uzlaştırma kurumunun 2005 yılında ceza adalet sistemine dahil edildiğini ve 2016 yılında yapılan düzenlemelerle önemli bir gelişme kaydettiğini belirten Bakan Gürlek, "Uzlaştırma sürecinde tarafların, mağdurun zararının giderilmesinin yanı sıra sosyal dayanışma örneği olan edimler üzerinde de anlaştıklarını görmekteyiz. Bu kapsamda taraflar; ihtiyaç sahiplerine ve yardım kuruluşlarına bağış, fidan ve ağaç dikme, öğrencilere kırtasiye yardımı, engelli vatandaşlarımıza akülü araba temini, Kızılay'a kan ve kök hücre bağışı gibi edimler üzerinde uzlaşmışlardır. Bunlar, toplumumuzun özünde olan yardımlaşma ve dayanışma duygusunu gösteren güzel ve anlamlı örneklerdir. Uzlaşma ile kardeşlik hukukunun da tesisi sağlanmaktadır. Taraflar, anlaşmazlıklarını barışçıl yöntemlerle çözmektedirler" dedi.

Uzlaştırma sisteminin işleyişine ilişkin bilgi veren Bakan Gürlek, "Halihazırda uzlaştırmacı siciline kayıtlı ve Cumhuriyet başsavcılıkları listelerinde yer alan yaklaşık 30 bini aşkın uzlaştırmacı görev yapmaktadır. Uzlaştırma kurumu; hakim ve Cumhuriyet savcıları, uzlaştırmacılar, avukatlar ve uzlaştırma büro personelinin büyük gayret ve özverili çalışmalarıyla sağlam temeller üzerine inşa edilmiş, toplum tarafından da olumlu karşılık bulmuştur. 2017 yılından günümüze kadar 2 milyondan fazla dosyada mağdur ile şüpheli uzlaşmıştır. Diğer alternatif çözüm yöntemlerinde de büyük bir başarıya ulaşılmış; seri muhakeme, ön ödeme, kamu davasının açılmasının ertelenmesi ve basit yargılama usulleriyle çok sayıda dosya sonuçlandırılmıştır. 2025 yılında alternatif çözüm yöntemleri sayesinde asliye ceza ve çocuk mahkemelerine ilk kez açılan kamu davalarında yüzde 33 azalma sağlanmıştır" diye konuştu.

Alternatif çözüm yöntemlerinin geliştirilmesine yönelik çalışmaların sürdüğünü belirten Bakan Gürlek, "Asıl hedefimiz, yargı teşkilatının iş yükünü yönetilebilir kılarken, adalet hizmetinin kalitesini de sürekli yükseltmektir. Alternatif çözüm yollarından beklenen faydanın artırılması için uygulamanın geliştirilmesi, kurumlar arasındaki iş birliğinin güçlendirilmesi ve karşılaşılan sorunların düzenli olarak değerlendirilmesi gerekmektedir" dedi.