Elder Yönetim Kurulu Başkanı Erdeniz: Elektrik dağıtımında 10 yılda en az 50 milyar dolarlık yatırım ihtiyacı var

ELEKTRİK Dağıtım Hizmetleri Derneği (Elder) Yönetim Kurulu Başkanı Barış Erdeniz, "Türkiye'de yeni elektrik çağına geçiş için dağıtım şebekelerinde önümüzdeki 10 yılda en az 50 milyar dolarlık yatırım ihtiyacı bulunuyor. Enerji dönüşümü güçlü ve akıllı şebekelerle mümkün olur" dedi.

Elder Yönetim Kurulu Başkanı Barış Erdeniz, İstanbul'da basın mensuplarıyla bir araya geldiği toplantıda, elektrik dağıtım sektörünün mevcut durumuna, yatırım önceliklerine ve enerji dönüşümünde şebekelerin üstleneceği role ilişkin değerlendirmelerde bulundu.

Elektrik talebindeki artış, yenilenebilir enerji kaynaklarının sisteme entegrasyonu, elektrikli araçlar, veri merkezleri, yapay zeka uygulamaları, sanayide elektrifikasyon ve dijitalleşmenin dağıtım altyapısını stratejik bir yatırım alanı haline getirdiğini belirten Erdeniz, enerji dönüşümünün artık yalnızca üretim kapasitesiyle açıklanamayacağını ifade etti.

Erdeniz, "Enerji dönüşümünün başarısı yalnızca ne kadar yenilenebilir enerji kurduğumuzla değil, bu enerjiyi ne kadar güçlü, akıllı, esnek ve dayanıklı şebekelerle yönetebildiğimizle ölçülecek. Bu nedenle dağıtım şebekeleri enerji dönüşümünün omurgasıdır" dedi.

'TÜRKİYE'NİN ELEKTRİK TALEBİ BÜYÜMEYE DEVAM EDECEK'

Türkiye'nin elektrik tüketiminin son 12 yılda yaklaşık yüzde 50 artarak 240 teravatsaatten 361 teravatsaate ulaştığını aktaran Erdeniz, Ulusal Enerji Planı'na göre bu rakamın 2035 yılında 510 teravatsaat seviyesine çıkmasının beklendiğini söyledi.

Aynı dönemde kurulu gücün 122,5 gigavattan 227 gigavata yükselmesinin hedeflendiğini kaydeden Erdeniz, sisteme yaklaşık 104 gigavatlık yeni kapasite eklenmesinin öngörüldüğünü dile getirdi.

Bu büyümenin yalnızca üretim tarafında değil, dağıtım şebekelerinde de yeni bir yatırım ihtiyacı oluşturduğunu vurgulayan Erdeniz, "Elektrik tüketiminde, üretim kapasitesinde ve bağlantı taleplerinde yaşanacak artışın sağlıklı yönetilebilmesi için güçlü bir dağıtım altyapısına ihtiyacımız var. Yeni elektrik çağına geçiş döneminin gerektirdiği dağıtım mimarisini kurabilmek için önümüzdeki 10 yılda en az 50 milyar dolarlık yatırım ihtiyacı öngörüyoruz" diye konuştu.

'BEŞİNCİ TARİFE DÖNEMİNDE 20 MİLYAR DOLARIN ÜZERİNDE YATIRIM'

Elektrik dağıtım şirketlerinin Beşinci Uygulama Dönemi kapsamında önemli bir yatırım programına hazırlandığını ifade eden Erdeniz, 2026-2030 dönemine ilişkin yatırım tavanının 18,5 milyar dolar olarak belirlendiğini bildirdi. Erdeniz, yatırım niteliğindeki üçüncü seviye planlı bakım harcamalarıyla birlikte bu dönemde toplam yatırım beklentisinin 22 milyar dolar seviyesine ulaşacağını söyledi.

Erdeniz, "Bu rakam, bir önceki döneme göre yatırım önceliğinin daha da güçlendiğini gösteriyor. Önümüzdeki dönemde dağıtım şirketlerinin odağında güçlü altyapı, akıllı şebekeler, dijitalleşme, siber güvenlik, afet ve iklim risklerine dayanıklılık, yenilenebilir enerji entegrasyonu ve tüketiciye daha hızlı hizmet verecek teknolojik kabiliyetler olacak" ifadelerini kullandı.

Özelleştirme sonrasında dağıtım sektörünün önemli bir dönüşüm yaşadığını belirten Erdeniz, sektörün son 12 yılda özelleştirme bedeli dahil Türkiye ekonomisine yaklaşık 33 milyar dolarlık katkı sağladığını söyledi.

Bu dönemde dağıtım şirketlerinin 20 milyar dolara yakın yatırım gerçekleştirdiğini, son beş yıldaki yatırım tutarının ise 12 milyar dolara ulaştığını aktaran Erdeniz, yatırımların sahadaki karşılığının net biçimde görüldüğünü kaydetti.

'ABONE SAYISI 52 MİLYONA ULAŞTI'

Erdeniz, son 12 yılda abone sayısının 36 milyondan 52 milyona yükseldiğini belirterek, yaklaşık 16 milyon yeni abonenin bağlantısının yapılmasının ve bu abonelerin arz güvenliğinin sağlanmasının ciddi bir yatırım, planlama ve operasyon kabiliyeti gerektirdiğini söyledi.

Dağıtım altyapısındaki büyümeye ilişkin bilgi veren Erdeniz, hat uzunluğunun 1 milyon kilometreden 1,6 milyon kilometreye, trafo sayısının ise yaklaşık 350 binden 570 bin seviyesine çıktığını bildirdi.

Kayıp-kaçak oranlarında da önemli iyileşme sağlandığını ifade eden Erdeniz, "Kayıp-kaçak oranımızı yüzde 18,5 seviyelerinden yüzde 9'un altına indirdik. Bu iyileşmeyle Türkiye ekonomisine yıllık 1 milyar doların üzerinde katkı sağlanıyor" dedi.

Türkiye'nin bugün yaklaşık 52 milyon tüketiciye hizmet veren dağıtım sistemiyle Avrupa'nın en büyük ikinci elektrik dağıtım altyapısına sahip olduğunu belirten Erdeniz, mevcut büyüme trendi sürdüğünde Türkiye'nin 2027 yılında Avrupa'nın en büyük elektrik dağıtım altyapısına sahip ülke konumuna ulaşabileceğini ifade etti.

'DAĞITIM 2.0: AKILLI, ESNEK VE DAYANIKLI ŞEBEKE'

Dağıtım şebekelerinin artık yalnızca elektriği taşıyan pasif altyapılar olmadığını vurgulayan Erdeniz, elektrik sisteminin giderek daha dinamik, çok yönlü ve veri odaklı bir yapıya dönüştüğünü söyledi. Erdeniz sözlerini şöyle sürdürdü:

"Geçmişte şebekeler elektriğin tüketiciye ulaştırıldığı tek yönlü yapılar olarak görülüyordu. Bugün ise tüketici aynı zamanda üretici olabiliyor; çatısında elektrik üretebiliyor, aracını şarj edebiliyor, depolama sistemleriyle enerji yönetimine katılabiliyor. Bu yeni yapı, dağıtım şebekelerini enerji ve veriyi aynı anda yöneten akıllı platformlara dönüştürüyor. Biz bu dönüşümü Dağıtım 2.0 vizyonu olarak tanımlıyoruz."

Elektrikli araçlar, ısı pompaları, veri merkezleri, yapay zeka uygulamaları, sanayide elektrifikasyon ve yenilenebilir enerji entegrasyonunun şebekeler üzerinde yeni kapasite ve esneklik ihtiyacı oluşturduğunu belirten Erdeniz, finansmana erişim ve öngörülebilir regülasyonun yatırım sürecinde kritik başlıklar arasında yer aldığını dile getirdi.

Erdeniz, uzun vadeli ve sürdürülebilir yatırım ortamının dağıtım sektörünün dönüşüm kapasitesini güçlendireceğini belirterek, "Türkiye'nin enerji geleceği artık yalnızca üretimde değil, şebekelerde de yazılıyor" değerlendirmesinde bulundu.

'VERİMLİ TÜKETİM İÇİN 24 DERECE ÇAĞRISI'

Erdeniz, güçlü altyapı yatırımlarının yanı sıra verimli enerji tüketiminin de enerji sisteminin sürdürülebilirliği açısından önem taşıdığını belirterek, yaz aylarında artan soğutma kaynaklı elektrik talebine dikkati çekti.

Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı öncülüğünde, Elder koordinasyonunda başlatılan '#24DereceİleMümkün' kampanyasına değinen Erdeniz, "Klima kullanımında 24 derece, konfor ile tasarruf arasında güçlü bir denge noktası sunuyor. Dağıtım şirketlerimizle birlikte bu mesajı Türkiye'nin dört bir yanındaki tüketicilerimize ulaştıracağız" diye konuştu.

Erdeniz, kampanya kapsamında tüketicilere doğru klima kullanımı, düzenli bakım, kapı ve pencere kontrolü ile yüksek verimli cihaz tercihine yönelik sade ve uygulanabilir önerilerin paylaşılacağını kaydetti.

'1 MART İTİBARIYLA AKILLI SAYAÇ DÖNÜŞÜM SÜRECİNİ BAŞLATTIK'

Elektrik Dağıtım Hizmetleri Derneği (ELDER) Genel Sekreteri Fakir Hüseyin Erdoğan da "Bu etkinlikte temel amacımız, elektrik dağıtım sektöründe dünden bugüne yaşanan gelişmeleri ve bundan sonra atılacak adımları kamuoyuyla paylaşmaktı. Dağıtım şirketlerimizin bugüne kadar gerçekleştirdiği çalışmaları kamuoyuna aktarmak ve sektörün geleceğine ilişkin vizyonumuzu ortaya koymak amacıyla basın mensuplarımızla bir araya geldik. Ölçü ve Ayar Kanunu kapsamında sayaçların ekonomik ömrü ve mühür sürelerine ilişkin düzenlemeler bulunuyor. Buna göre sayaçların mühür süresi 10 yıl olarak belirlenmiş durumda. Bir sayaç, bu 10 yıllık süre dolmadan arızalanmadığı veya bozulmadığı sürece değiştirilemiyor. Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu'nun (EPDK) akıllı sayaç dönüşümüne ilişkin yaptığı düzenlemeler kapsamında, belirli oranlar doğrultusunda bu dönüşümün gerçekleştirilmesine yönelik bir sistem oluşturuldu. Biz de elektrik dağıtım şirketleri olarak 1 Mart itibarıyla akıllı sayaç dönüşüm sürecini başlattık" dedi.

Erdoğan, sözlerini şöyle tamamladı:

"EPDK'nın belirlediği hedefler doğrultusunda, yıl sonuna kadar yaklaşık 5,9 milyon sayacın akıllı sayaçlara dönüştürülmesini öngörüyoruz. İlk üç aylık veriler, 1 milyonun üzerinde sayacın dönüşümünün tamamlandığını gösteriyor. Bu süreçte en önemli konulardan biri sayaç tedariği. Küresel gelişmeler ve tedarik zincirlerinde yaşanan aksaklıklar nedeniyle zaman zaman bazı zorluklarla karşılaşılabiliyor. Akıllı sayaçların içerisinde kullanılan çiplerin temininde de küresel ölçekte çeşitli sıkıntılar yaşanıyor. Çünkü dünyada çip üretiminin önemli bir bölümü veri merkezleri ve yapay zeka uygulamalarının ihtiyaçlarına yönelmiş durumda. Buna rağmen sayaç üreticilerimizin piyasaya yeterli miktarda ürün sunması halinde, yıl sonu için belirlenen hedeflere ulaşmayı amaçlıyoruz. Bu doğrultuda çalışmalarımızı sürdürüyoruz."