Elektrik hatlarından kaynaklı kuş ölümlerinin önlenmesi için 70'i aşkın kuruluştan ortak çağrı

TÜRKİYE'de elektrik hatlarından kaynaklanan kuş ölümlerine karşı 70'i aşkın kuruluş, riskli hatlarda acil önlem alınması için ortak açıklama yaptı. İstanbul'da bu yaz tek noktada çok sayıda leyleğin elektrik akımına kapılarak öldüğünün tespit edildiği belirtilen açıklamada, 'Ulusal Göç Yolları Güvenliği Eylem Planı' hazırlanması istendi.

WWF-Türkiye, Doğa Derneği, Eko Alan ve Kuş Kolektifi öncülüğünde hazırlanan açık çağrı, 10 Ekim Dünya Göçmen Kuşlar Günü dolayısıyla yinelendi. Türkiye'nin farklı bölgelerinden sivil toplum kuruluşları, inisiyatifler, platformlar ve meslek örgütlerinin de aralarında bulunduğu 70'i aşkın kuruluşun destek verdiği açıklamada, göçmen kuşların güvenliği için ilgili kamu kurumlarının koordinasyon içinde harekete geçmesi talep edildi.

MİLYONLARCA KUŞUN GÖÇ GÜZERGAHI

Ortak açıklamada, Avrupa ile Afrika arasındaki önemli kuş göç yollarından birinin üzerinde bulunan Türkiye'nin, her yıl milyonlarca göçmen kuşun yolculuğuna ev sahipliği yaptığı belirtildi. Sonbahar göçünde Orta ve Doğu Avrupa'da üreyen leyleklerin neredeyse tamamı ile küçük orman kartalı popülasyonunun yüzde 90'ının Trakya üzerinden İstanbul Boğazı'na ulaştığı, Anadolu, Toroslar ve Amanos Dağları üzerinden Orta Doğu'ya, ardından Afrika'daki kışlama alanlarına ilerlediği kaydedildi. Yaşam alanı kaybı, avcılık ve tarımsal kimyasalların yanı sıra yalıtımsız elektrik direkleri ve enerji nakil hatlarının, özellikle geniş kanatlı ve süzülerek göç eden kuşlar için önemli tehdit oluşturduğu vurgulandı.

TEK NOKTADA 106 LEYLEK ÖLÜMÜ

Açıklamada, 2026 yazında İstanbul Tahtakale'deki tren hattının tek bir noktasında elektrik akımına kapılarak ölen 106 leyleğin tespit edildiği belirtildi. Ardından farklı illerden elektrik iletim ve dağıtım hatlarıyla bağlantılı yeni kuş ölümlerinin bildirilmesinin, sorunun tek bölgeyle sınırlı olmadığını gösterdiği kaydedildi. Göç yorgunu kuşların dinlenmek ve gecelemek için kullandıkları elektrik direklerinin ölümcül tehdide dönüşmesinin, uygun teknik uygulamalarla önlenebileceğine dikkat çekildi.

Açıklamada, bakanlıklar ve ilgili kurumların birlikte çalışması istendi. Bilinen kritik noktalarda acil izolasyon ve işaretleme yapılması; kamu kurumları, TEİAŞ, TCDD, bölgesel elektrik dağıtım şirketleri ve özel hat sahiplerinin katılımıyla 'Ulusal Göç Yolları Güvenliği Eylem Planı' hazırlanması talep edildi. Göç dönemlerinde ülke çapında izleme yapılarak ortak veri tabanı oluşturulması, Trakya ve Marmara başta olmak üzere göç koridorlarındaki riskli demir yolu ve elektrik hatlarının haritalandırılması, mevzuatın kuş dostu altyapı uygulamalarını güvence altına alacak şekilde güçlendirilmesi de talepler arasında yer aldı.

'BU YARALANMALAR VE ÖLÜMLER ÖNLENEBİLİR'

Açıklamada, WWF-Türkiye Doğa Koruma Kıdemli Uzmanı Can Yeniyurt ve doğa korumacı Erdem Kuruca'nın da sözlerine yer verildi. Can Yeniyurt, "Dünya Göçmen Kuşlar Günü, kuşların sınır tanımayan yolculuğunu ve bu yolculuğun güvenliğini sağlama konusundaki ortak sorumluluğumuzu hatırlatıyor. Leylekler ve akbabalar gibi geniş kanatlı, süzülerek göç eden kuşlar elektrik hatlarında daha yüksek riskle karşılaşıyor. Ancak bu yaralanmalar ve ölümler önlenebilir. Hatların izole edilmesi ve görünür hale getirilmesi riski önemli ölçüde azaltıyor" dedi.

KELAYNAKLAR İÇİN 2,4 KİLOMETRELİK HAT İZOLE EDİLDİ

Geçmişte yürüttükleri çalışmalardan örnek veren Yeniyurt, "WWF-Türkiye olarak geçmişte paydaşlarımızla yürüttüğümüz çalışmalar kapsamında, kelaynakların ölümüne neden olan elektrik direklerini ve hattın 2,4 kilometrelik riskli bölümünü izole ettirdik. Bu ve benzeri uygulamalar, doğru önlemlerin hayata geçirilmesi halinde elektrik hatlarından kaynaklanan kuş ölümlerinin azaltılabileceğini bilimsel olarak ortaya koyuyor. Bugün 70'i aşkın kuruluşun aynı çağrıda buluşması da artık ülke çapında somut adımlar atılması gerektiğini gösteriyor" diye konuştu.

'SORUNUN YALNIZCA GÖRÜNEN YÜZÜ'

Tahtakale'de trenlerin elektrik beslemesini sağlayan katener hatlarındaki leylek ölümlerini belgeleyerek 'Leylekler İçin Acil Çağrı' kampanyasını başlatan doğa korumacı Erdem Kuruca da "Tahtakale'deki vakalar, karşı karşıya olduğumuz sorunun yalnızca görünen yüzü. İstanbul gibi yoğun nüfuslu bir metropolde dahi bu toplu ölümler yıllarca aynı noktada yaşanmasına rağmen fark edilmediyse, Trakya ve Anadolu gibi daha geniş coğrafyalardaki izleme ve raporlama eksikliğinin ne boyutta bir tabloyu gizlediğini göz önünde bulundurmalıyız" ifadelerini kullandı.

'RİSKLİ HATLAR ACİLEN HARİTALANDIRILMALI'

Koruma çalışmalarının sahadan elde edilen verilere dayanması gerektiğini belirten Kuruca, "Acilen riskli hatların haritalandırılıp ölüm oranının yüksek olduğu noktaların belirlenmesi ve koruma stratejilerinin elde edilen bu verilere göre oluşturulması şart. Gerekli adımlar atılmazsa benzer ölümler her yıl haber bültenlerimizin bir parçası olmaya ne yazık ki devam edecek" diye konuştu.