Emine Erdoğan: İklim değişikliği ile mücadelenin birçok yolu olsa da sıfır atık, tüm bu yolları birleştiren bir köprüdür

SIFIR Atık Forumu 2026'nın açılışında konuşan Birleşmiş Milletler Sıfır Atık Yüksek Düzeyli Şahsiyetler Danışma Kurulu Başkanı ve Sıfır Atık Vakfı Onursal Başkanı Emine Erdoğan, "Türkiye'nin ev sahipliği yapacağı COP31 İklim Zirvesi ile aynı döneme denk gelmesi, sıfır atığın iklim değişikliği mücadelesindeki stratejik değerini anlatmak açısından önemli bir fırsattır. Çünkü iklim değişikliği ile mücadelenin birçok yolu olsa da sıfır atık, tüm bu yolları birleştiren bir köprüdür. Hatta iklim mücadelesinin en dönüştürücü gücüdür. Dolayısıyla biz bu yılki forumumuzu, Türkiye'nin ev sahipliğini yapacağı COP31 İklim Zirvesi yolunda önemli bir kilometre taşı olarak görüyoruz" diye konuştu.

Birleşmiş Milletler Sıfır Atık Yüksek Düzeyli Şahsiyetler Danışma Kurulu Başkanı ve Sıfır Atık Vakfı Onursal Başkanı Emine Erdoğan, Atatürk Havalimanı'nda düzenlenen Sıfır Atık Forumu 2026'nın açılışına katıldı. Foruma Emine Erdoğan'ın yanı sıra Ürdün Prensesi Dana Firas, Zimbabve Cumhuriyeti first ladysi Auxillia Mnangagwa ve Burundi Cumhuriyeti first ladysi Angeline Ndayishimiye, Birleşmiş Milletler Sıfır Atık Danışma Kurulu Başkan Yardımcısı Jose Manuel Moller, Rusya Federasyonu Devlet Başkanı Yardımcısı ve İklim Özel Temsilcisi Ruslan Edelgeriev, Şili Cumhuriyeti Eski Devlet Başkanı Michelle Bachelet, Eski Morityus Devlet Başkanı Ameenah Gurib, Sırbistan Eski Cumhurbaşkanı Boris Tadic, Şili Eski Cumhurbaşkanı Michelle Bachelet, Slovenya Eski Cumhurbaşkanı Borut Pahor, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum, Gençlik ve Spor Bakanı Osman Aşkın Bak, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar, Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mehmet Fatih Kacır, Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Abdulkadir Uraloğlu, Milli Eğitim Bakanı Yusuf Tekin, Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanı Mahinur Özdemir Göktaş, Birleşmiş Milletler Sıfır Atık Danışma Kurulu üyeleri, çok sayıda ülkenin tarım, orman, çevre, balıkçılık, sanayi, teknoloji, ekonomi, enerji, su ekonomisi bakanları, İstanbul Valisi Davut Gül ve eşi Gülden Gül ile Sıfır Atık Vakfı Başkanı Samed Ağırbaş katıldı.

Forumun açılış konuşmasını yapan Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın eşi Emine Erdoğan, "Cumhurbaşkanımızın 'Dünya 5'ten büyüktür, çünkü insanlık 5'ten büyüktür' mesajının somut bir tezahürü olduğunu düşünüyorum. Her birinize forumumuzu teşrif ettiğiniz için kalbi şükranlarımı sunuyorum. Hoş geldiniz, sefalar getirdiniz. Temennim odur ki buradan yükselecek sinerji, ortak geleceğimiz için yepyeni başlangıçların vesilesi olsun. Bu anlamlı buluşma dolayısıyla Sıfır Atık Vakfımıza, forumun düzenlenmesinde ortaya koydukları büyük emek için teşekkür ediyorum" dedi.

'HER GÜN 2 BİN ÇÖP KAMYONUNA EŞ DEĞER PLASTİK ATIĞIN OKYANUSLARA KARIŞIYOR'

Emine Erdoğan, "Her gün 2 bin çöp kamyonuna eş değer plastik atığın okyanuslara karışması yalnızca atık yönetimiyle ilgili bir mesele değildir. Tıpkı mikroplastiklerin Antarktika'dan Everest'in zirvesine kadar dünyamızın en ücra köşelerine dahi ulaşmasının alelade bir çevre kirliliği olmadığı gibi. Tüm bunlar, göz ardı ettiğimiz bir hakikati anlatır. İnsanlık tarihinde hiç olmadığı kadar çok üretiyor, hiç olmadığı kadar büyük bir refah biriktiriyor. Bugün çöp depolama alanlarına bakarsanız birkaç nesil giydirmeye yetecek giysilerle, planlı eskitmeye kurban edilmiş eşyalarla, yalnızca şeklini beğenmediğimiz için ayıkladığımız yiyeceklerle dolu olduğunu görürsünüz. Ama aynı dünyada milyonlarca insan temel ihtiyacını dahi karşılayamıyor. Başka hiçbir veriye bakmadan, yalnızca ürettiğimiz atık miktarına baksak bile elde edilen bu refahın yanı başında büyüyen büyük bir adaletsizlik olduğunu açıkça görürüz. 'kullan-at, at-unut, düşünme-tüket' anlayışı, doğal kaynaklarla birlikte insanlığın öz değerlerini de tüketiyor" dedi.

'İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ İLE MÜCADELENİN BİRÇOK YOLU OLSA DA SIFIR ATIK, TÜM BU YOLLARI BİRLEŞTİREN BİR KÖPRÜDÜR'

Emine Erdoğan, "Aradan geçen yaklaşık 9 senede sıfır atık, Türkiye'de önemli bir başarı elde etti. Ne mutlu ki bu çabamız sınırların içinde kalmadı. Türkiye'nin öncülüğünde 2022 yılında Birleşmiş Milletler Genel Kurulu tarafından kabul edilen sıfır atık kararıyla küresel bir tasarıya dönüştü. Bu karar kapsamında 30 Mart tüm dünyada Uluslararası Sıfır Atık Günü ilan edildi ve şahsımın başkanlığında Birleşmiş Milletler Sıfır Atık Danışma Kurulu'nu kurdum. Ardından 2023'te Türkiye'de Sıfır Atık Vakfı'nı kurduk. Vakfımız, küresel ölçekteki yenilikçi girişimleriyle sıfır atık vizyonunu uluslararası alanda yeni bir seviyeye taşıdı. Özellikle sıfır atığın iklim eylemi, döngüsel ekonomi, sürdürülebilir şehirler, kaynak verimliliği, gıda sistemleri ve toplumsal dayanıklılık başlıklarıyla bütünleşmesine önemli katkılar sağladı. Bu yılki forumumuzun, Türkiye'nin ev sahipliği yapacağı COP31 İklim Zirvesi ile aynı döneme denk gelmesi, sıfır atığın iklim değişikliği mücadelesindeki stratejik değerini anlatmak açısından önemli bir fırsattır. Çünkü iklim değişikliği ile mücadelenin birçok yolu olsa da sıfır atık, tüm bu yolları birleştiren bir köprüdür. Hatta iklim mücadelesinin en dönüştürücü gücüdür. Dolayısıyla biz bu yılki forumumuzu, Türkiye'nin ev sahipliğini yapacağı COP31 İklim Zirvesi yolunda önemli bir kilometre taşı olarak görüyoruz. Zirve öncesinde sıfır atığı bir iklim eylemi olarak teklif ediyoruz. İnanıyorum ki forum kapsamında konuşulacak her diyalog, sıfır atığın bu merkezi rolünün anlaşılmasında önemli katkılar sunacaktır" ifadelerini kullandı.

'HER YIL 5.8 TRİLYON TABAK YEMEK, İHTİYACI OLAN İNSANLARA ULAŞAMADAN OLDUĞU GİBİ ÇÖPE GİDİYOR'

Emine Erdoğan, "Dünyada her yıl 5.8 trilyon tabak yemek, ona ihtiyacı olan insanlara ulaşamadan olduğu gibi çöpe gidiyor. 2 milyar tonun üzerinde gıda; tarlada, sofrada, restoranda, markette israf ediliyor. Sırf israf edilecek gıdanın üretilmesi için tarım arazilerinin neredeyse üçte birini kullanıyoruz. Bu ölçekteki bir israf, ekosistemlerin bozulmasını da beraberinde getiriyor. Üstüne üstlük iklim değişikliğinde çok yüksek bir payı olan metan emisyonlarının yaklaşık yüzde 14'ü gıda israfından kaynaklanıyor. İşin insani faturasına baktığımızda ise bir o kadar ağır ve hazin bir tablo görüyoruz. Bizler, 673 milyon insanın açlıkla mücadele ettiği, 2 milyardan fazla insanın yeterli beslenemediği bir dünyada yaşıyoruz maalesef. Dolayısıyla bazen tek bir lokmayı bile israf etmeme ahlakı, dünyayı kurtarmak için yeterli olabilir. Mesela sadece bir dilim ekmeği israf etmediğinizde, farkında olmadan suyu, doğal kaynakları, enerjiyi ve insan emeğini de koruyorsunuz. İklim değişikliğinin yıkıcı etkilerini azaltıyorsunuz. Bu anlayışla, Türkiye olarak gıda israfı konusunda ülkemizde örnek çalışmalar yürüttük. 2008 yılında başlattığımız 'Ekmek İsrafını Önleme Kampanyası' ile israfı yüzde 40 oranında azalttık. Bu sene 30 Mart Uluslararası Sıfır Atık Günü için gıda israfı temasını seçerek, Birleşmiş Milletler çatısı altında konuyu bir kez daha küresel gündeme taşıdık. Tüm bu adımlarla 'sıfır açlık' hedefine, küresel gıda sisteminin daha adil ve sürdürülebilir olmasına önemli katkılar sunduk" dedi.

'ADİL BİR DÜNYANIN BAŞLANGIÇ MERİDYENİ BENDEN BİZE UZANAN BU MEDENİYET TASAVVURUNDAN GEÇER'

Emine Erdoğan, "İklim değişikliğiyle mücadelede ıskalanan en önemli husus, tek merkezli bilgi sistemlerinin yerel bilgeliği parantez içinde tutarak saf dışı etmesidir. Ne yazık ki yerel kültürlerin özünü oluşturan döngüsel yaşam pratikleri, modern dünyada birer yitik hazine haline geldi. Oysa insanlık 'Dünya 5'ten büyüktür' dedik. O halde her yerel kültürü, iklim değişikliğine gerçek çözümler sunacak doğayla dost bir yaşamın el kitabı olarak görmeliyiz. Mesela Anadolu'nun kadim düşünce sisteminde tabiatla insan, toprakla yaşam bir bütündür. Topraktan yaratıldığına ve yine ona karışacağına inanan insan, yeryüzüne emanet bilinciyle yaklaşır. Mevlana'nın ifadesiyle, 'Bir mumun diğerini tutuşturmakla ışığından hiçbir şey kaybetmeyeceğidir.' İşte sıfır atık dediğimiz şey tam olarak budur. Işığıyla diğer mumları tutuşturmak, kendisi için istediğini başkası için de isteyebilmektir. İklim krizini ele alırken, savaşların ardında bıraktığı büyük çevre katliamlarını da konuşabilmektir. Filistin'deki ekokırımı, geri dönüştürülmesi belki bir asır sürecek milyonlarca ton enkazı, toprak kirliliğini, yok olan canlıları, açlıktan ve susuzluktan kıvranan insanları; velhasıl insanlığın ve tabiatın derinleşen yaralarını da gözden, görmezden gelmemektir. İşte adil bir dünyanın başlangıç meridyeni benden bize uzanan bu medeniyet tasavvurundan geçer" diye konuştu.

'DEĞİŞİM, YALNIZCA SORUNLARI GÖRENLERLE DEĞİL; İNSANLIĞIN ORTAK GELECEĞİ ADINA SORUMLULUK ÜSTLENEN, SİZLERLE MÜMKÜN OLACAKTIR'

Forum kapsamında bir konuşma yapan Sıfır Atık Vakfı Başkanı Samed Ağırbaş, "Özellikle, dünyanın karşı karşıya olduğu sorunları yalnızca izlemekle yetinmeyip, çözümün bir parçası olmayı tercih eden tüm katılımcılarımıza, ayrıca şükranlarımı sunuyorum. Çünkü değişim, yalnızca sorunları görenlerle değil; gördüğü sorunları dert edinen, çözüm üretmek için harekete geçen ve insanlığın ortak geleceği adına sorumluluk üstlenen, sizlerle mümkün olacaktır. İnanıyorum ki İstanbul'dan yükselecek bu ortak ses; daha adil, daha temiz, daha yaşanabilir ve daha sürdürülebilir bir dünyanın inşasına, güçlü bir katkı sunacaktır" dedi.