'Gündüz saatlerinin kısalması kış depresyonunu tetikleyebilir'

KLİNİK Psikolog Cansu Kaya, kış depresyonunun belirtilerini, risk gruplarını ve bu dönemi daha sağlıklı atlatmanın yollarını anlattı. Klinik Psk. Cansu Kaya, "Kış mevsiminin gelmesiyle birlikte gündüz saatlerinin kısalması, havaların soğuması ve doğanın durağanlaşması, günlük yaşamı, ruh halini ve uyku düzenini olumsuz etkileyen ciddi bir ruh sağlığı sorunu olan Mevsimsel Duygudurum Bozukluğu'nu (SAD) tetikleyebilir. Bu geçiş dönemlerinde hissedilen yorgunluk, isteksizlik, karamsarlık gibi belirtiler, geçici bir kış bunalımı değil; dikkate alınması gereken bir uyarı olabilir" dedi.

Kış aylarında yaşanan enerji düşüklüğü, isteksizlik ya da huzursuzluk çoğu zaman 'mevsimsel' diye geçiştirilse de, Mevsimsel Duygudurum Bozukluğu yaşam kalitesini önemli ölçüde etkileyebilir diyen Medicana Çamlıca Hastanesi'nden Klinik Psikolog Cansu Kaya, "Mevsimsel Duygudurum Bozukluğu, gün ışığının azalmasıyla birlikte ortaya çıkan dönemsel bir depresyon türüdür. Çoğu insanda sonbaharın sonu veya kış aylarında başlar, ilkbaharla birlikte azalır" diye konuştu.

Klinik Psk. Kaya, "Mevsimsel depresyon yalnızca moral bozukluğu ya da geçici bir keyifsizlikten ibaret değil; biyolojik ritmi, duygu durumunu, uyku düzenini ve iştahı etkileyen klinik bir tablo. Gün ışığının kısalmasıyla birlikte vücudun biyolojik saati bozulabiliyor, serotonin düzeyi düşüyor ve melatonin hormonu artış gösteriyor. Bu da kişilerin sabahları uyanmakta zorlanmasına, gün boyu halsizlik yaşamasına ve karbonhidrat ağırlıklı besinlere yönelmesine yol açabiliyor" ifadelerini kullandı.

Kaya, "Kış depresyonu özellikle sonbaharın sonu ile kış aylarında belirginleşen, ilkbaharla birlikte hafifleyen bir duygu durum bozukluğudur. Bu süreci göz ardı etmek, belirtilerin ilerlemesine neden olabilir" dedi.

'KIŞ DEPRESYONU KADINLARI DAHA ÇOK ETKİLİYOR'

Klinik Psikolog Cansu Kaya, "Kış depresyonu toplumda özellikle genç yetişkinlerde ve kadınlarda daha sık görülüyo. Ayrıca ailesinde depresyon öyküsü olan kişilerde risk artıyor. Güneş ışığının daha az ulaştığı bölgelerde yaşayanlar bu tabloyu daha yoğun yaşıyor. İçsel enerji düşüşü, sosyal hayattan uzaklaşma isteği ve keyifsiz hissetme durumu iki haftadan uzun sürüyorsa mutlaka profesyonel bir değerlendirme yapılmalıdır" diye konuştu.

Belirtilerin günlük hayatı görünür şekilde etkilediği durumlarda uzman desteği alınması gerektiğini vurgulayan Klinik Psk. Cansu Kaya, belirtileri şu şekilde sıraladı:

"Sürekli üzgün, karamsar ve isteksiz hissetme

"Enerji düşüklüğü, gün içinde belirgin halsizlik

"Sabah uyanmakta zorlanma, aşırı uyku hali

"Karbonhidrat ağırlıklı yiyeceklere yönelme, kilo alma eğilimi

"Konsantrasyon zorluğu, iş/okul performansında düşüş

"Sosyal hayattan çekilme, yalnız kalma isteği"

Kış depresyonuyla başa çıkmanın mümkün olduğunu belirten Psk. Cansu Kaya, "Gün içinde doğal ışıktan yararlanmak, özellikle sabah saatlerinde kısa yürüyüşler yapmak biyolojik ritmi düzenlemeye yardımcı oluyor. Düzenli bir uyku ve beslenme rutini oluşturmak, karbonhidrat ağırlıklı yiyeceklere yönelimin arttığı bu dönemde dengeyi korumak da ruhsal iyilik hali açısından önem taşıyor" dedi.

'SOSYAL TEMASLARLA RUH HALİNİZİ DENGEDE TUTUN'

Kış aylarında içe kapanma eğiliminin arttığını söyleyen Psk. Kaya, sosyal ilişkilerin tamamen kopmamasının, küçük bile olsa sosyal temasların duygusal dengeyi desteklediğini vurguluyor. Gerek görülen durumlarda psikoterapinin etkili bir yöntem olduğunu belirten Psk. Cansu Kaya, "Mevsimsel duygu durum bozukluğu tedavi edilebilir bir durumdur. Yardım istemek bir güçsüzlük değil, iyileşme yolculuğunun ilk ve en önemli adımıdır" ifadelerini kullandı.

İçsel enerji düşüşü, sosyal hayattan uzaklaşma isteği ve sürekli bir keyifsizlik durumu kişinin günlük yaşam kalitesini önemli ölçüde etkileyebilir" diyen Psk. Cansu Kaya, profesyonel değerlendirmenin geciktirilmemesi gerektiğini belirtti. Kış depresyonunun tedavi edilebilir bir durum olduğunu söyleyen Kaya, erken farkındalığın iyileşme sürecinin en kritik aşaması olduğunu ifade ediyor.