Manisa'da 'kirkit' ustalığı, kültürel miras olarak varlığını koruyor

MANİSA'nın Demirci ilçesinde, el dokuma halılarının temel araçlarından kirkitin üretimini sürdüren üçüncü kuşak usta İsmail Çilengir (47), "Dedemizden kalan 101 yıllık miras. Uşak, Balıkesir ve Selendi gibi önemli dokuma merkezlerinden, hatta yurt dışından siparişler alıyorum. Haftada en az 3-4 kirkit siparişi yapıyorum" dedi.

Manisa'nın halıcılığıyla bilinen Demirci ilçesinde, el dokuma halıların ilmeklerini sıkıştırmaya yarayan ve 'kirkit' olarak adlandırılan geleneksel aletin üretimi devam ediyor. İlçede uzun yıllardır sürdürülen bu zanaat, İsmail Çilengir tarafından yaşatılıyor. Dedesinin 1925 yılında başlattığı mesleği sürdüren Çilengir, babası Ahmet Çilengir'den öğrendiği zanaatı, ilçedeki hırdavat dükkanının bir bölümünde kurduğu atölyede devam ettiriyor. Demir sacın özel kalıplarla kesilip, örs üzerinde çekiçle dövülerek diş açılmasıyla hazırlanan kirkitler, el işçiliğiyle üretiliyor. Demirci'de el ve makine halısı dokumacılığı sürerken, kirkit üretimi de bu geleneğin önemli bir parçası olarak varlığını koruyor.

'101 YILLIK MİRAS'

Mesleğin geçmişine ilişkin bilgi veren İsmail Çilengir, "Bu zanaat bize dedemizden kalan 101 yıllık bir miras. Dedem 1925'te sıcak ve soğuk demircilikle bu işe başlamış. Babam 1970'lerde bayrağı devralmış, 1995'e kadar beraber çalışmışlar. Eski yıllarda Demirci'de neredeyse her evde halı tezgahları vardı, sokaklardan kirkit sesinden geçilmezdi. O yoğun dönemde siparişlere yetişemezdik. Yanında halı makası ve bıçağı da yapardık. Babamı 2021 yılında kaybettikten sonra bu mirası yaşatma görevi bana kaldı" dedi.

Kirkit üretiminin detaylarını anlatan Çilengir, el dokuması halıcılığın devam etmesiyle bu alete olan ihtiyacın da sürdüğünü ifade ederek, "Kirkiti yapmak zor ve zahmetli bir iş ancak elimiz alışık. Bugün hala Uşak, Balıkesir ve Selendi gibi önemli dokuma merkezlerinden, hatta yurt dışından siparişler alıyorum. Haftada en az 3-4 kirkit siparişi yapıyorum. El dokuması halı olduğu sürece bu alete olan ihtiyaç da bitmeyecek" diye konuştu.