Nesli tehlikedeki turna ve karaleylekler bir arada; uzmanlardan 'koruma' uyarısı

SİVAS'ta insan yerleşimlerinden uzak, el değmemiş sulak alanlarda yaşayan ve doğanın en ürkek türlerinden olan karaleylekler, kalabalık bir grup halinde turna ve beyaz leyleklerle birlikte görüntülendi. Türkiye'de genellikle tek veya çift olarak görülen karaleyleklerin ilk kez bu kadar kalabalık halde bir arada kayda alındığı belirtildi. Sivas Cumhuriyet Üniversitesi (SCÜ) Öğretim Üyesi Prof. Dr. Gülpınar Akbulut Özpay bölgedeki sulak alanların korunması için acil eylem planı çağrısı yaptı.

Dünya genelinde endüstriyel kirliliğin ve insan baskısının olmadığı bakir ekosistemlerin en büyük biyolojik kanıtı kabul edilen karaleylekler, Sivas'ta görüntülendi. Yerleşim yerlerine yakın yuva kuran beyaz leyleklerin aksine insanlardan tamamen kaçan karaleylekler, Sivas merkeze bağlı Güllük köyü yakınlarındaki korunaklı bir sulak alanda turna ve beyaz leyleklerle aynı alanı paylaştı. 7 karaleylek kameralarla görüntülenirken, uzmanlar bu üç türün ilkbahar döneminde sarp kayalıklarda yavrularını başarıyla büyüttüğünü ve büyük göç öncesi enerji depolamak için bu alanı bir 'sosyal merkez üssü' olarak seçtiklerini belirtti.

'20'DEN FAZLA SULAK ALAN TEHDİT ALTINDA'

SCÜ Eğitim Fakültesi Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Bölümü Coğrafya Eğitimi Ana Bilim Dalı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Gülpınar Akbulut Özpay, sulak alanların iklimi düzenleyen ve canlılar için doğal sığınak oluşturan hayati ekosistemler olduğunu, bu alanların günümüzde ciddi risklerle karşı karşıya kaldığını söyledi. Küresel iklim değişikliği ve insan kaynaklı kirliliğin su seviyelerinde büyük değişimlere yol açtığını ifade eden Özpay, şu uyarılarda bulundu:

"Sivas, jips karstı ve tuz tektoniğine bağlı oluşan mini havzaları sayesinde sulak alanlar açısından oldukça zengin bir kent. Elimizde Tödürge ve Ulaş Gölleri gibi ulusal öneme sahip sulak alanların yanı sıra yirmiden fazla bölge var. Ancak bu alanların önemli bir kısmında maalesef yönetim ve eylem planları yapılmamış durumda. İnsan eliyle buralar aşırı kirliliğe maruz kalıyor, tarım arazilerindeki ilaçlama faaliyetleri sulak alanları zehirliyor. Koruma sağlanmazsa yakın zamanda bu türlerin yok olduğunu göreceğiz. Etkin bir envanter ve alan yönetimi çalışması şart."

'TURNALARIN VE KARALEYLEKLERİN GÖÇ GÜZERGAHI'

Sivas'ın göçmen kuşlar için çok kritik bir geçiş güzergahı olduğunu hatırlatan Prof. Dr. Özpay, kent yakınlarındaki biyolojik zenginliğe dikkat çekerek "Sivas merkeze sadece 12 kilometre uzaklıktaki Bingöl Tuzlası Gölü sulak alanı, bünyesinde iki yüzden fazla kuş türünü barındırıyor. Bu alanda flamingo, akbalıkçıl, gribalıkçıl ve özellikle Sivas için büyük önem taşıyan turnalar konaklıyor. Ayrıca Sivas'ta çok bilinmese de Göksu, Emirhan ve Eğribucak çevresinde yüzlerce beyaz leyleğin yanı sıra nadir görülen karaleylekleri de görmek mümkün. Bu canlıların yaşam alanlarını korumak için etkin bir envanter ve alan yönetimi çalışması yapılması şart" dedi.

'EKOSİSTEM BOZULURSA KENE VAKALARI ARTAR'

Doğadaki zincirin bir halkası koptuğunda faturanın insana kesildiğini vurgulayan Prof. Dr. Özpay, Sivas'ta yıllardır ciddi bir sorun olan kene vakaları ile ekolojik tahribat arasındaki bağı şu sözlerle açıkladı:

"Doğanın sürdürülebilir bir dengesi var. Kuşların ve diğer canlıların bölgedeki varlığını korumak zorundayız. Bu döngüyü bozduğunuz zaman süreç doğrudan insana yansıyor. Örneğin Sivas'taki en büyük problemlerden biri olan kene vakalarının ortaya çıkması ve bu kadar yayılması, tamamen ekolojik ortamın bozulmasıyla ilgilidir. Doğayı korumadığımız her an kendi sağlığımızı ve geleceğimizi tehlikeye atıyoruz."