Prof. Dr. Kutoğlu: Çöken bina çok yüksek riskli kategorisinde

İSTANBUL Maltepe'de çöken 7 katlı binanın sağlamken çekilmiş fotoğraflarını, kendi geliştirdiği internet sitesi üzerinden erişime açık yapay zeka destekli 'yapı analiz' programıyla değerlendiren Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi Geomatik Mühendisliği Öğretim Üyesi Prof. Dr. Şenol Hakan Kutoğlu, "Binanın FEMA standartlarına göre görsel değerlendirmesinde yapay zeka, binada çok sayıda geometrik eksiklik buldu. Hem düşeyde hem yatayda eksiklikler tespit etti ve rapor haline getirdi. Rapora baktığımızda bina, 3 üzerinden sadece 0,5 puan alabildi. Yapay zeka, binayı yüzde 95 olasılıkla çok yüksek riskli bina kategorisinde sınıflandırdı" dedi.

BEUN Geomatik Mühendisliği Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Şenol Hakan Kutoğlu, geçen yıl ekim ayında yazılım ekibiyle birlikte üniversite bünyesinde, binaların deprem dayanıklılığını Amerikan AFAD'ı olarak bilinen Federal Acil Durum Yönetim Kurumu'nun (FEMA) geliştirdiği 'hızlı bina değerlendirme' formatında çalışarak ölçen yapay zeka destekli yazılım geliştirdi. Yazılım kullanılarak bir binanın fotoğrafı ve konum bilgisi üzerinden yapay zeka desteğiyle 'hızlı bina değerlendirme' formatına uygun olarak binanın deprem dayanıklılığı da kullanıcısına bilgi vermesi amacıyla belirlenebiliyor. Yazılıma 'yapianaliz.beun.edu.tr' adresinden erişim sağlanabiliyor.

'YAPAY ZEKA BİNADA ÇOK SAYIDA GEOMETRİK EKSİKLİKLER BULDU'

İstanbul'un Maltepe ilçesinde çöken binayı, konum bilgisini ve binanın 9 ay önce çekilmiş fotoğraflarını kullanarak geliştirdikleri yazılıma incelettiğini ifade eden Prof. Dr. Kutoğlu, "Bu yazılıma binanın adresini ya da konumunu giriyorsunuz program otomatik olarak binanın bulunduğu zeminin değerlerini ve depremsellik seviyesini otomatik olarak hesaplıyor. Ayrıca binanın cephesinin açık bir fotoğrafını yüklediğinizde binanın geometrik zayıflıklarını, yapay zeka kullanarak hesaplıyor. Binada kısa kolon var mı, binada çıkma var mı, çekme var mı, yumuşak kat var mı, bunları yapay zeka otomatik olarak tarayabiliyor. Bu bina çöktükten sonra değerlendirelim dedik, 2026 ocak ayından bir fotoğrafını bulduk. Bunu yazılıma verdiğimiz zaman, yazılım binanın zemininin orta-katı zemin olduğunu ki bu kötü zemin değil. Ülke genelinde gayet iyi sayılabilecek bir zemin. İstanbul'da olması nedeniyle depremsellik seviyesi orta-yüksek çıktı. Ancak binanın FEMA standartlarına göre görsel değerlendirmesinde, yapay zeka binada çok sayıda geometrik eksiklikler buldu. Hem düşeyde hem yatayda eksiklikleri buldu ve rapor haline getirdi. Rapora baktığımızda bina sadece 3 üzerinden 0,5 puan alabilmiş. Yüzde 95 oranında çok yüksek riskli bina kategorisinde binayı sınıflandırdı" dedi.

'BİNA 3 ÜZERİNDEN 0,5 PUAN ALABİLDİ'

Yazılımın binada tespit ettiği eksikleri anlatan Kutoğlu, "Binanın arazi oturumunun eğilimli olduğunu, binada geniş açıklıklar olduğunu tespit etti, yumuşak kat tespit etti, kısa kolon buldu yapay zeka. Yine geniş açıklıklar ve parapetler tespit etti. Üst katta ağır kütle yapısı tespit etti. Bütün bunlar, binada eksi puan getirdiği için bina 3 üzerinden 0,5 puan alabildi. Bu nihai bir değerlendirme değil tabii ki bu değerlendirmeyi dikkate alarak vatandaşlarımız daha kapsamlı bir mühendislik incelemesi yoluna gidip gitmemeye karar verebilirler. Bu bina zaten görüntü itibariyle yapay zeka da binanın oldukça zayıf görüntüye sahip olduğunu tespit etti. Gördüğünüz üzere binanın 9 ay önceki fotoğrafından hem zemin durumunu hem de binamızın şekil açısından deprem bakımından bozuklukları var mı, yapay zeka bize bunu tespit etti. Zaten zayıf bir bina olduğu yapay zeka destekli belirlenmiş oldu. Yani binanın zayıf olduğu ama 'facia geliyorum demiş' demek abartı olabilir ama binanın çok zayıf bir bina olduğu görsel tarama sonucunda tespit edildi" diye konuştu.