Tek kullanımlık plastik yönetmeliğine uzmanından 'üretim kısıtlaması' önerisi

MİKROPLASTİK Araştırma Grubu Kurucusu ve Sabancı Üniversitesi İstanbul Politikalar Merkezi'nde görevli Prof. Dr. Sedat Gündoğdu, tek kullanımlık plastiklerin piyasaya arzının kısıtlanmasının Türkiye'nin COP31 İklim Zirvesi'ndeki pozisyonunu güçlendireceğine dikkat çekerek, "Taslak metinde görmediğimiz en önemli yaklaşım, üretimin kısıtlanması ve yasaklanması meselesidir. Taslak nihai haline getirildiğinde bu durumun da göz önüne alınmasını bekliyoruz" dedi.

Türkiye, Sıfır Atık Projesi kapsamında plastik çatal, bıçak, tabak, pipet, kulak pamuğu ve köpük gıda kapları gibi tek kullanımlık plastik ürünleri 1 Eylül tarihine kadar yasaklamaya hazırlanıyor. Çevre Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, bu kapsamda tek kullanımlık plastikler, deniz çöpleri ve mikroplastiklerin çevre üzerindeki olumsuz etkilerinin azaltılması ve AB Tek Kullanımlık Plastikler Direktifi'ne uyum sağlanması amacı ile Tek Kullanımlık Plastiklere İlişkin Yönetmelik Taslağı'nı hazırladı. Mikroplastik Araştırma Grubu Kurucusu ve Sabancı Üniversitesi İstanbul Politikalar Merkezi'nde görevli Prof. Dr. Sedat Gündoğdu, dış paydaş görüşlerine açılan yönetmelik taslağı ile ilgili açıklamalarda bulundu.

ARTIK YEMEK YANINDA TEK KULLANIMLIK SERVİS YOK

Prof. Dr. Sedat Gündoğdu, "Bu kısıtlamayla birlikte artık dışarıda yemek yiyip içerken oradaki ürünler bize tek kullanımlık plastiklerle servis edilemeyecek ya da eve yemek siparişi verdiğimizde yanında çatal, bıçak, tabak, bardak gibi tek kullanımlık plastikler yer almayacak. Bunun yanında balon sapları, karıştırıcılar ve diğer köpük bardak gibi plastiklerin de piyasaya arzı kısıtlanacak. Burada taslak metinde görmediğimiz en önemli yaklaşım, üretimin kısıtlanması ve yasaklanması meselesidir. Çünkü yasal boşluklardan ve denetim eksikliklerinden faydalanarak bunları üretip, farklı isimlerle veya tanımlamalarla piyasaya sürme ihtimalleri vardır. Taslağın nihai haline getirildiğinde bu durumun da göz önüne alınarak düzenleme yapılmasını bekliyoruz" diye konuştu.

'TABLDOTLAR DA KISITLAMAYA DAHİL EDİLMELİ'

Taslakta yer almayan ancak nihai yönetmeliğe eklenmesi gereken önerileri sıralayan Prof. Dr. Gündoğdu, "Cenaze ve düğünlerde çok sık kullanılan, geri dönüştürülmesi ve toplanması mümkün olmayan, yakılması ya da gömülmesi gereken, toplanamadığı için de çevrede kirletici olarak yer alan özellikle köpük tabldot tabakların da taslağa dahil edilmesi gerekiyor. Bu gibi ürünleri kullanan otel, restoran ve kafeteryaların kısa, orta ve uzun vadede tekrar kullanım ve yeniden doldurulabilir sistemlere adaptasyonu için de bir plana sahip olması lazım. Bu planın yine nihai yönetmelikte yer bulmasını bekliyoruz. Ayrıca aynı tabldot gibi günlük hayatta çok sık kullanılan ıslak mendillerin de plastikten yapılanları bu kısıtlamaya dahil edilmelidir. Bunun yanında kısıtlanacak ürünün tasarımı belirlenmelidir. Bir ürünün tek kullanımlık mı çok kullanımlık mı olup olmadığının kesin ve net sınırlarla çizilmesi gerekir ki bu yasal düzenlemenin etrafından dolaşılmasın" ifadelerini kullandı.

'COP31 İKLİM ZİRVESİ'NDEKİ POZİSYONUMUZ GÜÇLENECEK'

Kısıtlamanın 1 Eylül itibariyle başlayacağını hatırlatan Gündoğdu, bu yönetmeliğin getireceği faydaları ise şöyle anlattı:

"Bu kısıtlamayla birlikte deniz çöplerinin de önemli bir bölümünü oluşturan tek kullanımlık plastikler, bir kirletici olarak günlük hayatımızdan çıkacak. Antalya'da gerçekleştirilecek COP31 İklim Zirvesi öncesi önemli bir adımdır. Çünkü sıfır atık şampiyonu olma iddiasında bir ülkeyiz. Dolayısıyla böyle bir politikada tek kullanımlık plastiklerin haliyle yasak olması oldukça yerinde bir karar. Bu durum Türkiye'nin COP31'deki pozisyonunu oldukça güçlendirecektir. Bunun yanında tüketicilerin de bu düzenlemelere ayak uydurması gerekiyor. İnsanların kendi kaplarını götürerek beslenme ihtiyaçlarını karşılamaya başlaması, Türkiye'nin özellikle Akdeniz'de en kirli sahillere sahip olma ünvanının değişmesi anlamına gelecek."