Tekstil atıklarının geri dönüşümünde yapay zeka destekli uygulama

RİZE'de Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi (RTEÜ) öğrencileri, tekstil atıklarının geri dönüşümünde kullanılabilmesi için mobil uygulama geliştirdi. Geliştirilen uygulama ile fabrikalar, ürünlerin fotoğrafını çekerek sisteme yüklüyor; yapay zeka teknolojisi de kumaşın türünü ve özelliklerini insan müdahalesine gerek kalmadan saniyeler içinde analiz ederek sınıflandırıyor. Avrupa Birliği'nin 2027 yılında zorunlu kılacağı sistemlerle entegre çalışan uygulama, TEKNOFEST 2026 kapsamındaki Sıfır Atık Yarışması'nda Türkiye birincisi oldu.

RTEÜ Mühendislik ve Mimarlık Fakültesi Dr. Öğretim Üyesi Tuğçem Partal'ın danışmanlığında, Bilgisayar Mühendisliği Bölümü öğrencileri Beyzanur Yavuz ve Şevval Asi ile Matematik Bölümü öğrencisi Zehra Ürkmez, tekstil sektöründeki ham madde israfını ve atık problemini çözmek için yenilikçi mobil uygulama geliştirdi. Uygulama ile fabrikalar, ürünlerin fotoğrafını çekerek sisteme yüklüyor; yapay zeka teknolojisi de kumaşın türünü ve özelliklerini insan müdahalesine gerek kalmadan saniyeler içinde analiz ederek sınıflandırıyor.

TÜRKİYE BİRİNCİSİ OLDULAR

Uygulama, atık sahiplerini doğrudan geri dönüşümcülerle buluşturarak aradaki yüzde 30-40'lık komisyon oranlarını yüzde 3-4 seviyelerine kadar düşürmeyi hedefliyor. Aynı zamanda Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı'nın Ulusal Çevre Bilgi Sistemi (UÇBS) ile entegre çalışan sistem, Avrupa Birliği'nin 2027 yılında zorunlu kılacağı 'Dijital Ürün Pasaportu' altyapısını da bünyesinde barındırıyor. Öğrenciler ayrıca geliştirdikleri uygulamayla TEKNOFEST 2026 kapsamında düzenlenen Sıfır Atık Yarışması'nda Türkiye birincisi oldu.

'BAŞARI TAMAMEN ÖĞRENCİLERİMİZİN'

Sıfır atıkla ilgili bir proje üretmek istediklerini anlatan Dr. Öğretim Üyesi Tuğçem Partal, "Öncelikle bu başarı bizim öğrencilerimizin. Öncelikle onları ben de tebrik ediyorum. Bu sene bizim ülkemizde düzenlenecek olan COP31'den yola çıkarak Sıfır Atık'la ilgili proje üretmek istedik. Türkiye'de Sıfır Atık projesinde finale kalan 20 takımdan 3'ü benim öğrencilerimdi. Ve 'Arget Zero Code' adlı takımı da bu takımlar arasından 1'inci olup, bizleri gururlandırdı. Projede biz tekstil atıklarının tekrardan geri dönüşümle hayata nasıl kazandırıldığıyla ilgili bir mobil uygulama geliştirdik. Bununla ilgili de yaptığımız araştırmalar sonucunda, özellikle tekstil fabrikalarıyla görüşmeler yaparak, bu projenin hayata geçirilmesine katkı sağladık" dedi.

'ATIKLARI HAM MADDEYE DÖNÜŞTÜRELİM İSTEDİK'

Tekstil atıkları ham maddeye dönüştürmeyi hedeflediklerini söyleyen takım üyelerinden 3'üncü sınıf öğrencisi Beyzanur Yavuz, "Üzerimizde gördüğünüz bu tişörtlerin üretiminin arka planında çok fazla atık yatıyor. Bunlar atık olarak kalmasın, bizler bunları ham maddeye dönüştürelim istedik. Fabrikamız ürünün fotoğrafını çekiyor, bu sayede kumaş tanımlanıyor ve daha sonrasında bunu bizim yapay zekamız analiz ediyor. Kimseyi uğraştırmadan uygulamamız bunu kendi kendine yapıyor. Aynı zamanda bakanlığın UÇBS sistemiyle de entegre etmeyi hedefledik" diye konuştu.

'BİRİNCİ OLUP GELDİK'

Birinci oldukları için çok mutlu olduklarını söyleyen Şevval Asi ise"Çok gurur vericiydi bizim için. Hep birlikte buradan Ankara'ya gidip, bakanlıkta bir sunum yaptık. Jürilerle dolu bir odada kendimizi çok iyi ifade ettiğimizi düşünüyorum, projemize güveniyorduk. Bu şekilde de sunumumuzu gerçekleştirip, birinci olup geldik" dedi.

'PES ETMEYİ DÜŞÜNDÜK AMA DEĞDİ'

Sürecin zor olduğunu söyleyen Zehra Ürkmez de "Bu sürece başlarken bu kadar iyi ilerleyeceğimizi düşünmemiştik. Çok yorulduk, zaman zaman pes etmeyi bile düşündük ancak böylesine büyük bir yarışmada derece almak, verdiğimiz tüm emeklere değdi ve hepimizi çok mutlu etti" diye konuştu.