TİHEK'ten 'damsız giriş yok' uygulamasına 256 bin lira ceza

TÜRKİYE İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu (TİHEK), 2 erkeğin, kafe, restoran, müzik kulübü olarak faaliyet gösteren işletmedeki müzik etkinliğine biletleri olmasına rağmen 'damsız giriş yapılamaz' denilerek alınmamasını cinsiyet temelinde ayrımcılık saydı. İşletmeye üst sınırdan 256 bin 357 lira idari para cezası uygulandı.

TİHEK'e başvuran kişi, arkadaşı ile birlikte 8 Şubat 2025'te kafe, restoran ve canlı müzik kulübü olarak hizmet veren işletmede düzenlenen müzik etkinliğine biletleri ile katılmak için gittiklerini, ancak kapıdaki güvenlik görevlileri tarafından içeriye alınmadıklarını belirtti. Başvuran, görevlilerin damsız giriş yapılamayacağı gerekçesiyle içeriye girişlerine izin vermediğini ileri sürdü. Başvuran, biletleri ibraz etmesine rağmen görevlilerin bilet ücretinin iade edilebileceğini söyleyerek, kendilerini mekandan uzaklaştırdığını belirtti. Başvuran, biletlerde veya etkinlik kurallarında iki erkeğin içeri alınmayacağına ilişkin bir düzenleme bulunmadığını, yalnızca kadın ve erkek sayısının dengelenmesine dikkat edileceğine dair bir ifade yer aldığını belirterek, duruma itiraz edip, işletmeye elektronik posta yoluyla şikayette bulunduğunu belirtti. İşletme tarafından verilen yanıtta, içerideki kadın-erkek dengesinin sağlanması ve kadın misafirlerin huzurunun korunması amacıyla bu tür uygulamaların yapılabildiğinin bildirildiğini belirtti. Başvuran, alkol tüketiminin yalnızca erkeklere özgü olmadığını, kadınların da benzer şekilde rahatsızlık verebileceğini belirterek, uygulamanın cinsiyet temelinde ayrımcılık olduğunu ileri sürdü.

İŞLETME: AYRIMCA TUTUM YOK

İşletme avukatı tarafından TİHEK'e sunulan görüşte ise etkinlik kurallarında, 'organizasyon şirketinin etkinlik için uygun görmediği kişileri bilet ücretini iade etmek kaydıyla içeri almama hakkına sahip olduğu' ve 'organizasyon sahibinin kadın-erkek eşitliğini sağlamak amacıyla bilet ücretini iade etmek kaydıyla kişiyi içeri almama hakkını kullanabileceği' hükümlerinin yer aldığı, bu kapsamda başvurana bilet ücreti iadesi yapılarak, içeri almama hakkının kullanıldığı, işletmede kadın-erkek eşitliğine aykırı herhangi bir ayrımcı tutum sergilenmediği belirtildi.

ÜST SINIRDAN CEZA

TİHEK değerlendirmesinde, başvuranın yalnızca erkek olması nedeniyle mekana alınmadığının anlaşıldığını, bunun cinsiyet temelinde farklı muamele teşkil ettiğini belirtti. Kararda, erkeklerin alkol aldığında kadınları veya diğer müşterileri rahatsız edeceği yönündeki varsayımın toplumsal önyargılara dayandığı, somut bir gerekçeye dayanmadığı vurgulandı. Ayrıca olası olumsuz durumların önlenmesi için güvenlik önlemlerinin artırılması gibi alternatif tedbirlerin uygulanabileceği ifade edildi. Kurul, söz konusu uygulamanın 6701 sayılı Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu Kanunu kapsamında cinsiyet temelinde doğrudan ayrımcılık oluşturduğuna karar verdi. İhlalin niteliği, toplumsal önyargılara dayanan bir uygulama olması ve ayrımcılık yasağı ile korunmak istenen kamusal menfaat dikkate alınarak işletmeye üst sınırdan 256 bin 357 lira idari para cezası uygulanmasına hükmedildi.

'CİNSİYET TEMELLİ BİR AYRIMCILIK'

Avukat Ayşenur Akdemir Çelik, kararın önemine dikkat çekerek, "Gerek kadınlar gerekse erkekler, birçok eğlence mekanında 'damsız giriş olmaz' uygulamasının bulunduğunu bilmektedir ve mekanlar da giriş kurallarını bu doğrultuda belirlemektedir. Ancak somut olayda herhangi bir bireysel değerlendirme yapılmaksızın, yalnızca 'damsız giriş olmaz' denilerek, kişilerin mekana alınmaması hukuken sorunlu görülmüştür. Bu durumun temelinde cinsiyet temelli bir ayrımcılık bulunmaktadır. Bir hukukçu olarak bu tür bir uygulamayı desteklemediğimi belirtmek isterim. Mekan işletmesi savunmasında, bu uygulamanın kadın müşterileri korumak amacıyla yapıldığını ifade etmiştir. Ancak erkek müşterilerin potansiyel olarak zarar vereceği varsayımıyla hareket edilmesi ve bu önyargıyla yaklaşılması, toplumsal ayrımcılığa yol açmaktadır. Nitekim TİHEK'in söz konusu idari para cezasına hükmetmesinin temel nedeni de bu cinsiyet temelli ayrımcılıktır. Hükmedilen 256 bin TL'lik ceza oldukça yüksek olmakla birlikte, kararın yerinde olduğunu düşünüyorum" dedi.