Türkiye'de, Arap yarış atlarının ataları 'Baba Sa'd' ve 'Baba Kuruş', anıt mezarlarda yaşatılıyor

BURSA'da, Tarım İşletmeleri Genel Müdürlüğüne (TİGEM) bağlı Karacabey Tarım İşletmesi'nde, Cumhuriyet'in ilk yıllarında Mustafa Kemal Atatürk'ün talimatıyla oluşturulan komisyon tarafından Suriye ve Irak'tan getirilen 'Baba Kuruş' ve 'Baba Sa'd' isimli iki damızlık Arap atının anısı, Türkiye'nin ilk at anıt mezarında yaşatılıyor. Toplam 288 tayın babası olan iki aygırın soyundan gelen atlar, bugün de yarış pistlerinde koşmaya devam ediyor.

Bursa'nın Karacabey ilçesinde bulunan ve Osmanlı döneminden Cumhuriyet'e uzanan köklü bir geçmişe sahip Karacabey Harası, özellikle Arap yarış atlarının tarihine damga vuran iki aygırın anısını yaşatıyor. Cumhuriyet'in ilk yıllarında Mustafa Kemal Atatürk'ün talimatıyla oluşturulan komisyon tarafından, Türkiye'de safkan Arap atı yetiştiriciliğinin geliştirilmesi amacıyla Suriye ve Irak'tan damızlık atlar getirildi. 1932 ve 1936 yıllarında Türkiye'ye getirilen bu atlar arasında bulunan 'Baba Kuruş' ve 'Baba Sa'd', Karacabey Harası'ndaki yetiştiriciliğin temelini oluşturan aygırlar arasında yer aldı.

Suriye'den getirilen 'Baba Kuruş', 11 yıllık damızlık hayatı boyunca 141 tayın, Irak'tan getirilen 'Baba Sa'd' ise 17 yılda 147 tayın babası oldu. Türkiye'de yarış pistlerinde hiç koşmamalarına rağmen başarılı Arap yarış atlarının yetiştirilmesinde önemli rol oynayan iki aygırdan 'Baba Kuruş' 1945'te, 'Baba Sa'd' ise 1950 yılında öldü. İşletme içerisinde toprağa verilen iki at için 1960'lı yıllarda anıt mezar yaptırıldı. 2000 yılında yenilenen mezarda, iki aygırın kemikleri bir araya getirildi. Türk atçılık tarihinin önemli soy hatlarını oluşturan aygırların anıt mezarı, bugün de ziyaretçilerini ağırlıyor.

'TORUNLARININ TORUNLARI HALA YARIŞ PİSTLERİNDE'

TİGEM Karacabey Tarım İşletmesi Müdür Yardımcısı Veteriner Hekim Eren Karabulut, anıt mezarın Türkiye'de bu alanda yapılan ilk örnek olduğunu belirterek, "Burası, Türkiye'nin ilk at anıt mezarı. Daha sonra yeni anıt mezarlar yapıldı ancak Türkiye'nin ilk at anıt mezarı haramızda. Burada, 'Baba Kuruş' ve 'Baba Sa'd 'isimli aygırlar bulunuyor. Bunlar, Atatürk'ün emriyle kurulan bir komisyon tarafından 1932 ve 1936 yıllarında Suriye ve Irak'tan getirilen aygırlar. Arap atçılığının temel taşlarından olan bu aygırların soyundan gelen atlar hala sahada; torunlarının torunları hala yarış pistlerinde. Bu atlar, Türkiye'deki safkan Arap atı yetiştiriciliğinde işletmemizin ve TİGEM'in kurucu soy hatları arasında yer alıyor" dedi.

'ATLARA VERDİĞİMİZ ÖNEMİN BİR ÖRNEĞİ'

Atlara anıt mezarın, geçmişteki yöneticiler tarafından bir vefa örneği olarak yaptırıldığını anlatan Karabulut, "Bunlar, bizim 6 temel baba soy hattımızdan ikisi. Bu atların yavruları çok başarılı. Büyüklerimiz, buraya gelenlerin bu atların neden önemli ve değerli olduğunu hissetmesi amacıyla bu anıt mezarı yaptırmış. Biz de burayı koruyarak gelecek nesillere örnek olmasını istiyoruz. İnsanların burayı ziyaret edebilmesi ve atlara da anıt mezar yapılabileceğini görmesi, TİGEM olarak atlara verdiğimiz önemin bir örneği. Biz de bu vefa örneğini sürdürmek amacıyla işletmemize emeği olan iki aygırı daha onların yanına defnedip anıt mezarlarını yaptık" ifadelerini kullandı.

'6 TEMEL BABA SOY HATTINI KORUYORUZ'

TİGEM'de safkan Arap atı yetiştiriciliğinin, soy hatları korunarak sürdürüldüğünü belirten Karabulut, "'Baba Sa'd', 'Baba Kuruş', 'Baba Seklavi', 'Baba Hilalüzzaman', 'Alkuru' ve 'Berk sülalesi' olmak üzere 6 temel baba soy hattımız var. Daha sonraki yıllarda bu sayı 12'ye ulaştı. Ayrıca 49 ana hattımız bulunuyor. TİGEM, bu soy hatlarını 3 işletmesinde yedekli olarak muhafaza ediyor. Nesillerinin kaybolmadan devam etmesini sağlamak amacıyla çalışmalarımızı sürdürüyoruz" diye konuştu.