'Yutma güçlüğünün nedeni demir eksikliği olabilir'

SAMSUN Ondokuz Mayıs Üniversitesi'nden (OMÜ) Dr. Öğr. Üyesi Özgür Kılıç, halsizlik, çabuk yorulma, saç dökülmesi gibi şikayetlerin yanı sıra yutma güçlüğü çekenlerinde demir eksikliği bulunabileceğini belirterek, "Demir eksikliğinde bazen çok farklı belirtiler de karşımıza çıkabilir. Unutkanlık, konsantrasyon güçlüğü ve yutma güçlüğü bunlardan bazılarıdır. Hatta tıpta pika dediğimiz toprak, buz veya deterjan gibi maddeleri yeme isteği bile demir eksikliğinin önemli bir ipucu olabilir" dedi.

OMÜ Tıp Fakültesi Dahili Tıp Bilimleri Bölümü İç Hastalıkları Anabilim Dalı Dr. Öğr. Üyesi Özgür Kılıç, halsizlik, çabuk yorulma, saç dökülmesi, tırnak kırılması ve üşüme gibi sık karşılaşılan şikayetlerin yanı sıra özellikle yutma güçlüğü çeken hastalarda da demir eksikliği olabileceğine dikkat çekti; bazı durumlarda bu eksikliğin Plummer-Vinson sendromu gibi beklenmedik tablolarla kendini gösterebildiğini ve erken tanı ile basit bir demir tedavisiyle şikayetlerin kısa sürede ortadan kalkabileceğini söyledi. Demir eksikli anemisinin muhakkak bir hekim kontrolü ile yürütülmesi gerektiğini belirten Kılıç, "Birçok kişi halsizlik ve benzeri şikâyetlerin nedenini stres veya yoğunluk sanıyor. Oysa altta yatan sebep çoğu zaman demir eksikliği olabiliyor. Demir eksikliği anemisi, dahiliye polikliniklerine başvurular arasında oldukça sık gördüğümüz sağlık sorunlarından biridir. Aslında önlenmesi ve tedavisi görece kolay bir durumdur. Ancak çoğu zaman fark edilmediği için hastaların yaşam kalitesini ciddi şekilde düşürebilir" diye konuştu.

'TOPRAK, BUZ VEYA DETERJAN GİBİ MADDELERİ YEME İSTEĞİ DEMİR EKSİKLİĞİNDEN OLABİLİR'

Toplum tarafından demir eksikliğiyle ilişkilendirilmediği için sık fark edilmeyen belirtilerin de demir eksikliğinden kaynaklanabileceğine dikkat çeken Dr. Öğr. Üyesi Kılıç, "Demir eksikliği birçok kişide halsizlik, çabuk yorulma, saç dökülmesi ve tırnak kırılması gibi şikâyetlerle ortaya çıkar. Bunun yanında baş dönmesi, baş ağrısı, çarpıntı, nefes darlığı ve solukluk da görülebilir. Bazı hastalarda tırnaklarda kaşık şeklinde incelme, ağız kenarlarında çatlaklar ve dilde hassasiyet gelişebilir. Ancak bazen çok daha farklı belirtilerle de karşımıza çıkabilir. Unutkanlık, konsantrasyon güçlüğü ve yutma güçlüğü bunlardan bazılarıdır. Hatta tıpta pika dediğimiz toprak, buz veya deterjan gibi maddeleri yeme isteği bile demir eksikliğinin önemli bir ipucu olabilir. Bir hastam yutma güçlüğü şikâyeti nedeniyle yaklaşık üç ay boyunca farklı doktorlara başvurmuştu. Kulak, burun boğaz (KBB) ve genel cerrahi başta olmak üzere birçok branş tarafından değerlendirilmişti. Sorununa bir çözüm bulunamayınca bana geldi. Yapılan tetkiklerde belirgin demir eksikliği saptadık. Demir eksikliğinin bazen Plummer-Vinson sendromu dediğimiz tabloya yol açabildiğini biliyoruz. Hastaya demir tedavisi başlandı ve kısa süre içinde yutma güçlüğü tamamen düzeldi. Bu örnek, demir eksikliğinin bazen beklenmedik belirtilerle ortaya çıkabileceğini gösteriyor" ifadelerini kullandı.

'KIRMIZI ET YEMEYEN, VEGAN VE VEJETARYEN BESLENENLERDE DE DEMİR EKSİKLİĞİ GÖRÜLÜR'

Hastaların herhangi bir şikâyeti olmasa da rutin kan tahlilleri sırasında demir depolarının düşük olduğunu fark edebileceklerini ifade eden Dr. Kılıç, "Demir eksikliği temelde iki nedenle ortaya çıkar: ya vücuda yeterli demir alınmıyordur ya da vücuttan demir kaybı vardır. Gebelikte bebeğin gelişimi için gerekli demir büyük ölçüde annenin depolarından karşılanır ve bu nedenle anne adaylarında eksiklik sık görülür. Özellikle genç kadınlarda yoğun adet kanamaları zamanla demir depolarını azaltabilir. Kırmızı et tüketimi az olan kişilerde, vegan ve vejetaryen beslenenlerde de demir eksikliği daha sık görülür. Ayrıca mide ülseri, gastrit, bağırsak polipleri veya kolon kanseri gibi hastalıklar kronik kan kaybına yol açarak demir eksikliğine neden olabilir. Aspirin ve bazı ağrı kesicilerin uzun süreli kullanımı da mide mukozasında küçük kanamalara yol açarak zamanla demir eksikliği oluşturabilir. Bazen hastalar hiçbir şikâyeti olmadan rutin kan tahlilleri sırasında demir depolarının düşük olduğunu öğrenir. Bu durumda ferritin dediğimiz ve demir depolarını gösteren değer düşüktür. Böyle durumlarda yalnızca demir ilacı vermek yeterli değildir; altta yatan nedenin mutlaka araştırılması gerekir. Özellikle Helicobacter pylori dediğimiz mide mikrobu ve çölyak hastalığı demirin bağırsaklardan emilimini bozarak demir eksikliğine yol açabilir" diye konuştu.

'DEMİR EKSİKLİĞİNİN TEDAVİSİ ÇOĞU ZAMAN OLDUKÇA BASİTTİR'

Demir eksikliği yaşayan bireylerin kısa sürede tedavilerinin yapılarak sağlığına kavuşabileceklerini belirten Kılıç, şöyle konuştu:

"Demir eksikliğinin tedavisi çoğu zaman oldukça basittir ve demir takviyesi ile kısa sürede düzelme sağlanabilir. Ancak tedavide yalnızca kan değerlerini düzeltmek yeterli değildir; eksikliğe yol açan nedenin de ortaya konması gerekir. Özellikle kadınlarda adet kanamaları nedeniyle demir eksikliği yaşayan genç kadınlarda, depolar dolduktan sonra tekrar eksilmemesi için adet günlerinde destek amaçlı demir takviyesi alınması faydalı olabilir. Ancak tedavinin dozu ve süresi mutlaka hekim önerisiyle belirlenmelidir. İnsan vücudu bir eve benzer. Nasıl ki demiri eksik bir inşaat sağlam olmaz ve zamanla çökerse, vücudunda yeterli demir bulunmayan bir insan da zamanla güçten düşer. Enerjisi azalır, performansı düşer ve yaşam kalitesi belirgin şekilde bozulur. Bu nedenle demir eksikliği basit gibi görünse de ihmal edilmemesi gereken bir sağlık sorunudur. Erken fark edildiğinde tedavisi kolaydır ve hastaların yaşam kalitesini belirgin şekilde artırır."